Cuộc Cách Mạng Xe Điện Tại Trung Quốc: Từ Hạ Tầng Sạc Đến Lối Sống Mới

Theo thông tin từ Cơ quan Năng lượng Quốc gia Trung Quốc (NEA), đến đầu năm 2026, đất nước này đã xây dựng hơn 21 triệu điểm sạc cho xe điện, phát triển mạnh mẽ khoảng 50% so với năm trước và trải khắp các trạm dừng trên các tuyến cao tốc.

Khi nhiều quốc gia khác đang gặp khó khăn trong việc đảm bảo địa điểm sạc cho xe điện, Trung Quốc đã bước vào một giai đoạn mới: hệ thống sạc không chỉ giúp cho việc di chuyển mà còn đang thay đổi cách người dân du lịch, nghỉ ngơi và thậm chí là cách họ nhìn nhận về ô tô.

Du Lịch Bằng Xe Điện

Thực tế đã cho thấy ngày càng nhiều người dân Trung Quốc chuyển từ việc coi SUV điện là phương tiện vận chuyển đơn thuần sang việc xem đó như một không gian sống, có thể nghỉ ngơi và làm việc mà không cần phải dừng ở khách sạn.

Câu chuyện bắt nguồn từ một cặp đôi là Junya Zhen và Jie Cui, từng là giáo viên tại tỉnh Hà Bắc. Năm 2023, họ đã từ bỏ công việc để khám phá khắp Trung Quốc bằng chiếc Wey Lanshan, một mẫu SUV hybrid từ Great Wall Motor.

Vào ban ngày, họ không chỉ lái xe mà còn phát trực tiếp trên Douyin và Xiaohongshu, tự nấu ăn và nghỉ ngơi ngay trên xe. Buổi tối, họ dừng giữa những cảnh đẹp ở Vân Nam hay Tây Tạng để tiếp tục livestream và chia sẻ cuộc sống “sống trên xe” với hàng trăm nghìn người theo dõi.

Nếu trước đây, việc ngủ trong ô tô thường đi kèm với sự bất tiện, thì giờ đây xu hướng này lại trở thành lựa chọn chủ động. Theo Bloomberg, “car camping” (cắm trại bằng ô tô) đang dần hình thành một nền kinh tế trị giá hàng tỷ USD tại Trung Quốc.

Đằng sau sự phát triển này là sự kết hợp của ba yếu tố: một hệ thống sạc khổng lồ, sự cạnh tranh mạnh mẽ trong ngành xe điện và môi trường kinh tế đang thúc đẩy người dân tìm kiếm những kỳ nghỉ tiết kiệm.

Trong báo cáo Global EV Outlook 2026 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc hiện nắm giữ hơn 65% tổng số điểm sạc công cộng toàn cầu và hơn 80% số sạc nhanh. Đến cuối năm 2025, quốc gia này đã có trên 20 triệu điểm sạc, đủ đáp ứng cho hơn 40 triệu xe năng lượng mới đang lưu thông.

Đặc biệt, 98% các khu dịch vụ dọc đường cao tốc đã được trang bị trạm sạc, cho phép xe điện có thể thực hiện những chuyến đi dài mà không lo lắng về vấn đề hết pin.

Chính cơ sở hạ tầng này đã mở ra một lối sống mới. Thay vì phải dựa vào việc đặt khách sạn, nhiều gia đình giờ đây chỉ cần tìm một điểm đỗ xe có trạm sạc thì có thể biến chiếc SUV thành nơi nghỉ ngơi qua đêm.

Xu hướng này cũng phản ánh sự đổi mới trong thiết kế xe điện của các thương hiệu Trung Quốc. Thay vì chỉ cạnh tranh dựa trên quãng đường hoặc khả năng tăng tốc, các hãng xe đã bắt đầu tiếp thị “trải nghiệm sống”.

Từ năm 2022, rất nhiều thương hiệu như XPeng, Li Auto, BYD, Great Wall Motor hay Rox Motor Tech đã cải tiến xe với các tính năng dành cho cắm trại.

Chỉ cần một nút bấm, hàng ghế sau có thể gập phẳng để trở thành giường ngủ. Hệ thống điều hòa có thể duy trì nhiệt độ ổn định suốt đêm nhờ vào nguồn điện từ pin dung lượng lớn. Xe còn có thể cung cấp điện cho các thiết bị như bếp từ, máy pha cà phê, tủ lạnh mini, máy chiếu 4K và hệ thống chiếu sáng ngoài trời thông qua công nghệ V2L (Vehicle-to-Load).

XPeng thậm chí còn có chế độ “Sleep Mode”, phát ra âm thanh sóng biển, tiếng mưa hay tiếng lửa trại để giúp người dùng dễ ngủ. Trong khi đó, Rox Motor Tech phát triển phiên bản SUV với bếp từ và vòi nước được bố trí ở phía sau, tạo nên một căn bếp di động.

Các tính năng này không chỉ phục vụ cho những chuyến du lịch. Theo Daniel Wu, giám đốc thương hiệu toàn cầu của XPeng, rất nhiều người dân Trung Quốc sử dụng xe như một “không gian sống thứ ba”. Sau giờ làm việc, họ thường ngồi lại trong xe khoảng một tiếng để thư giãn trước khi về nhà. Trong bối cảnh nhiều gia đình vẫn sống chung dưới một mái nhà, xe hơi ngày càng trở thành nơi riêng tư hiếm hoi.

Đại dịch Covid-19 cũng đã đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy xu hướng này. Các biện pháp phong tỏa nghiêm ngặt đã khiến du lịch nước ngoài tạm ngừng, khuyến khích người dân chuyển sang hình thức cắm trại tại địa phương. Khi người tiêu dùng dần làm quen với việc nghỉ dưỡng ngoài trời, nhu cầu sở hữu xe có thể ngủ qua đêm cũng theo đó gia tăng.

Ngày nay, xu hướng này còn được thúc đẩy bởi yếu tố kinh tế. Trong bối cảnh bất động sản suy giảm và áp lực chi tiêu ngày càng tăng, người dân Trung Quốc đang tìm cách tối ưu hóa ngân sách du lịch của mình.

Theo báo cáo từ truyền thông nhà nước, kỳ nghỉ Quốc tế Lao động 2026 ghi nhận khoảng 325 triệu chuyến đi nội địa, tăng 3,6% so với năm trước, nhưng tổng chi tiêu chỉ tăng 2,9%, cho thấy người dân đang thắt chặt chi tiêu cho du lịch.

Đồng thời, Deutsche Bank cho biết doanh thu bình quân trên mỗi phòng khách sạn tại Trung Quốc đang gia tăng nhanh hơn mức trung bình toàn cầu. Trong những mùa cao điểm như Tết Nguyên đán hay hè, giá phòng tại nhiều khu vực du lịch nổi tiếng có thể tăng gấp ba lần. Đối với nhiều người, việc ngủ trên chiếc SUV điện trở thành giải pháp tiết kiệm và tiện lợi.

Hệ Sinh Thái Tiêu Dùng Mới

Không chỉ ngành ô tô được hưởng lợi, một hệ sinh thái mới cũng đang hình thành. Theo iiMedia Research, thị trường cắm trại ở Trung Quốc được dự báo sẽ đạt khoảng 72 tỷ USD vào năm 2030, gần gấp đôi quy mô thị trường vào năm 2024.

Trên các trang thương mại điện tử như Taobao và JD.com, hàng nghìn sản phẩm phục vụ cho “car camping” như đệm hơi thiết kế riêng cho SUV, rèm cửa, bàn gắn vô-lăng, lều nối với xe hay bộ bếp dã ngoại đang được ưa chuộng. Một sản phẩm đệm ngủ giá khoảng 109 nhân dân tệ đã tiêu thụ hơn 600.000 chiếc trên JD.com.

Doanh nhân Dan Deng, người sáng lập một thương hiệu sản xuất đệm ngủ cho ô tô, cho biết doanh thu hàng năm của công ty đã đạt khoảng 10 triệu USD và dự kiến sẽ còn tăng mạnh. Ông cho rằng nhu cầu không chỉ giới hạn ở những người đi cắm trại mà còn mở rộng tới những ai thường xuyên nghỉ trưa hoặc thư giãn trên xe trong các chuyến công tác.

Sức lan tỏa của xu hướng này đang được tăng cường qua mạng xã hội. Các hashtag về cuộc sống cắm trại bằng ô tô trên Douyin đã thu hút hơn 9,2 tỷ lượt xem. Những video hướng dẫn biến SUV thành phòng ngủ, giới thiệu phụ kiện hay chia sẻ địa điểm nghỉ qua đêm đều xuất hiện liên tục, hình thành một cộng đồng đông đảo.

Tuy nhiên, một số vấn đề cũng đã bắt đầu nảy sinh. Một số địa phương đã ghi nhận tình trạng người cắm trại chiếm dụng bãi đỗ xe công cộng, nấu ăn trong công viên hoặc để lại rác thải. Nhiều thành phố như Thâm Quyến, Tam Á, Bắc Hải hay Thụy Lệ đã siết chặt quy định về đỗ xe qua đêm và yêu cầu khách cắm trại sử dụng các khu vực được cấp phép.

Dẫu vậy, điều đáng chú ý hơn cả không phải là số tiền tiết kiệm từ việc ở khách sạn mà là cách mà ngành xe điện đang tái định nghĩa vai trò của chiếc ô tô. Trong nhiều năm qua, các thương hiệu xe đã cạnh tranh bằng sức mạnh động cơ, quãng đường di chuyển hay khả năng tự lái. Giờ đây, với hạ tầng sạc đã hoàn thiện và công nghệ pin ngày càng phát triển, câu hỏi đang chuyển sang: chiếc xe có thể trở thành một phần của cuộc sống hàng ngày đến mức nào?

Nếu smartphone được xem như “chiếc máy tính bỏ túi”, thì tại Trung Quốc, SUV điện đang dần trở thành “căn hộ di động”. Đây có thể là một trong những xu hướng phát triển nổi bật nhất của ngành công nghiệp ô tô trong thập kỷ tới, khi giá trị của một chiếc xe không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn là một trải nghiệm sống.

*Nguồn: Chinadaily, IEA, CNEVPost*