Trung Quốc tăng tốc thay thế Windows trong cơ quan nhà nước bằng hệ điều hành nội địa

Sự dịch chuyển lớn trong cách các cơ quan nhà nước Trung Quốc sử dụng phần mềm hệ điều hành đang ngày càng rõ rệt: chính quyền trung ương và các tổ chức có liên hệ với nhà nước được cho là đang được yêu cầu giảm sự phụ thuộc vào Windows và chuyển sang nền tảng nội địa dựa trên Linux. Quyết định này không chỉ là thay đổi phần mềm đơn thuần mà có thể mở đầu cho một trong những chiến dịch chuyển đổi hệ điều hành lớn nhất trong lịch sử công nghệ thông tin nếu được triển khai ở quy mô rộng.

Lệnh hành chính và nguồn tin

Theo báo cáo của Bloomberg, Bộ An ninh Nhà nước Trung Quốc đã ban hành yêu cầu với một số tổ chức có liên hệ với nhà nước phải gỡ bỏ phiên bản Windows 10 dành riêng cho chính phủ. Mệnh lệnh này được xem là đã thúc đẩy tiến độ thực hiện một kế hoạch vốn dự kiến hoàn tất vào tháng 2/2027, với lý do liên quan đến quan ngại về an ninh dữ liệu. Tuy nhiên, phạm vi chi tiết của chỉ thị vẫn chưa được công khai đầy đủ.

Phiên bản Windows nào bị ảnh hưởng?

Không phải mọi bản Windows đều liên quan: nhóm bị nhắm đến là phiên bản Windows 10 chuyên biệt dành cho các cơ quan nhà nước, do C&M Information Technologies phát triển — một liên doanh thành lập năm 2016 giữa Microsoft và China Electronics Technology Group, trong đó phía Trung Quốc giữ cổ phần chi phối. Hệ điều hành này dựa trên Windows 10 Enterprise nhưng đã được tùy biến kỹ thuật để thích ứng với môi trường tại Trung Quốc.

Những thay đổi được áp dụng bao gồm loại bỏ OneDrive và một số thành phần hướng tới người dùng cá nhân; chuyển các cơ chế cập nhật và kích hoạt về vận hành trong nước; và cho phép các tổ chức dùng thuật toán mã hóa do Trung Quốc phát triển thay cho cơ chế mã hóa tiêu chuẩn của Microsoft. Những tuỳ chỉnh này cho thấy bản Windows dành cho chính phủ đã bị điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu vận hành nội bộ và an ninh quốc gia.

Những hệ điều hành nội địa thay thế

Việc thay thế Windows ở khu vực nhà nước nhiều khả năng sẽ tận dụng các nền tảng nội địa đã được phát triển trong nhiều năm. Các tên tuổi xuất hiện trong hệ sinh thái thay thế gồm Kylin OS và UOS của UnionTech, cùng nhiều bản phân phối Linux khác được định hướng phục vụ môi trường chính phủ và doanh nghiệp. Trong đó, sản phẩm như Kylin V10 và UOS đã là một phần của bộ giải pháp thay thế cho các phần mềm nước ngoài.

Bối cảnh của một kế hoạch đã chuẩn bị từ lâu

Quá trình thay đổi này không phải bắt đầu trong hôm nay: từ năm 2014 Trung Quốc từng cấm Windows 8 trong hoạt động mua sắm của chính phủ. Đến năm 2019, nước này ra yêu cầu thay thế máy tính nước ngoài trong các văn phòng chính phủ trong vòng ba năm; và năm 2022, các cơ quan trung ương cùng doanh nghiệp nhà nước được tiếp tục kêu gọi loại bỏ máy tính mang thương hiệu nước ngoài. Những bước đi này đã góp phần hình thành một hệ sinh thái công nghệ nội địa, bao gồm phần cứng và phần mềm, để giảm độ lệ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Những lực đẩy kỹ thuật và phần cứng liên quan

Không chỉ hệ điều hành: hệ sinh thái nội địa đang phát triển ở nhiều lớp. Ví dụ, đã có laptop chạy HarmonyOS 5 của Huawei và các nền tảng máy tính sử dụng chip nội địa như Kirin 9000X. Sự phát triển đồng bộ cả phần cứng lẫn phần mềm cho phép kế hoạch chuyển đổi trở nên khả thi hơn so với việc chỉ thay riêng hệ điều hành.

Quy mô tác động: có thể lên tới hàng triệu thiết bị

Điểm bất ngờ nằm ở quy mô tiềm năng. Trung Quốc có hàng trăm triệu người dùng máy tính liên quan tới khu vực nhà nước; nếu chỉ một phần nhỏ trong số này được chuyển từ phiên bản Windows chuyên dụng sang hệ điều hành nội địa, số lượng thiết bị phải thay đổi có thể lên tới hàng triệu. Với quy mô như vậy, đây sẽ là một trong những đợt triển khai Linux lớn nhất từng được ghi nhận, không chỉ về mặt số lượng thiết bị mà còn về độ phức tạp quản trị, tương thích phần mềm và đào tạo nhân lực.

Trạng thái của Windows trong cộng đồng người dùng phổ thông

Dù có thay đổi rõ ở khu vực nhà nước, Windows vẫn giữ vị trí áp đảo ở người dùng phổ thông tại Trung Quốc. Dẫn nguồn từ số liệu StatCounter được trích dẫn trong dữ liệu, Windows chiếm 87,64% lưu lượng web trên máy tính để bàn tại Trung Quốc trong tháng 7/2026. Trong đó, Windows 10 chiếm 43,56% thị phần trong các phiên bản Windows, còn Windows 11 chiếm 50,01%. Những con số này cho thấy thị trường tiêu dùng chưa dịch chuyển tương ứng với động thái ở khu vực chính phủ.

Một bức tranh rộng hơn: xu hướng toàn cầu

Trung Quốc không phải là nơi duy nhất xem xét giảm độ lệ thuộc vào Windows. Một số quốc gia châu Âu như Pháp, Đức và Đan Mạch cũng đã khởi xướng các dự án hướng tới nền tảng mã nguồn mở hoặc giảm sử dụng phần mềm nước ngoài. Tuy nhiên, theo dữ kiện hiện có, quy mô hoạt động ở các nước châu Âu vẫn rất hạn chế nếu so sánh với tiềm năng của chiến dịch tại Trung Quốc.

Những thách thức khi thực hiện

Việc thay đổi hệ điều hành trên hàng triệu thiết bị liên quan đến nhiều yếu tố phức tạp: tương thích ứng dụng nội bộ, chuẩn hoá mã hoá, chính sách cập nhật và kích hoạt, cũng như đào tạo nhân lực vận hành. Ngoài ra, dù các bản Windows chuyên dụng đã được tuỳ biến, nhiều phần mềm cần cho công việc hằng ngày có thể vẫn phụ thuộc vào môi trường Windows, dẫn đến nhu cầu phát triển hoặc điều chỉnh phần mềm thay thế trên nền Linux.

Ý nghĩa dài hạn

Với Trung Quốc, chiến lược tăng cường sử dụng hệ điều hành nội địa không chỉ là chuyện kỹ thuật; đó là một phần trong nỗ lực xây dựng hệ sinh thái công nghệ ít phụ thuộc hơn vào nguồn công nghệ nước ngoài. Nếu kế hoạch này được triển khai thực tế ở quy mô lớn, hệ quả sẽ vượt ra ngoài việc thay đổi giao diện trên màn hình: nó có thể kéo theo chuỗi cung ứng phần cứng, phát triển phần mềm nội địa, và các tiêu chuẩn an ninh mạng mới.

Kết luận

Bước đi gần đây được Bloomberg đưa tin cho thấy Trung Quốc đang tăng tốc kế hoạch loại bỏ phiên bản Windows dành cho cơ quan nhà nước và thay thế bằng hệ điều hành nội địa. Dù quy mô thực tế của lệnh này vẫn chưa rõ ràng, các yếu tố tiền đề đã được xây dựng trong nhiều năm và cơ sở hạ tầng phần mềm‑phần cứng nội địa đã sẵn sàng hơn trước. Đối với người dùng phổ thông, Windows vẫn phổ biến; nhưng trong khu vực nhà nước, xu hướng giảm phụ thuộc vào phần mềm nước ngoài đang trở nên rõ nét hơn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Phiên bản Windows nào đang bị yêu cầu gỡ bỏ?

Lệnh nhắm tới một phiên bản Windows 10 dành cho chính phủ được phát triển bởi C&M Information Technologies — một liên doanh giữa Microsoft và China Electronics Technology Group; phiên bản này đã được tuỳ chỉnh cho môi trường Trung Quốc.

Những hệ điều hành thay thế nào có sẵn?

Các lựa chọn nội địa bao gồm Kylin OS (với các bản như Kylin V10), UOS của UnionTech và một số nền tảng Linux khác đã được phát triển trong nước để phục vụ nhu cầu chính phủ và doanh nghiệp.

Việc chuyển đổi sẽ ảnh hưởng thế nào đến người dùng phổ thông?

Cho tới thời điểm dữ liệu được trích dẫn, người dùng phổ thông tại Trung Quốc vẫn sử dụng Windows với tỷ lệ rất cao; vì vậy tác động trực tiếp lên nhóm người dùng này sẽ phụ thuộc vào mức độ mở rộng của các chính sách đối với khu vực dân sự và thị trường tiêu dùng.

Chuyển hướng sang các nội dung liên quan, nếu bạn muốn hiểu bối cảnh tác động của những quyết định hoãn sự kiện eSports đối với ngành công nghiệp ứng dụng và trò chơi, bài viết lùi ENC 2027: lời giải từ Esports Foundation sẽ cung cấp giải thích của tổ chức tổ chức và hệ quả với các bên liên quan.

Nếu quan tâm đến diễn biến các giải đấu eSports quốc tế và phân tích thành tích đội tuyển, bạn có thể tiếp tục với bài viết tổng kết EWC 2026 Tuần 6 và thành tích Team Flash để nắm rõ kết quả và ý nghĩa của tuần thi đấu vừa qua.

Và nếu bạn muốn đọc về thay đổi phần mềm liên quan đến Windows 11, bao gồm tác động của trình phát mới tới hiệu năng bộ nhớ, tham khảo bài viết Media Player mới Windows 11 tiêu tốn RAM để biết thêm chi tiết và phân tích kỹ thuật.