Cảnh giác: mã độc tận dụng NFC và cuộc gọi lừa đảo để đánh cắp dữ liệu thẻ

Nhiều vụ tấn công mới cho thấy kẻ gian không chỉ dùng chiêu móc túi hay giả mạo trang web — họ giờ khai thác công nghệ NFC trên điện thoại và kỹ thuật xã hội để chiếm quyền kiểm soát thiết bị, thu thập dữ liệu thẻ và thực hiện giao dịch không tiếp xúc từ xa. Những chiến dịch này thường bắt đầu bằng một cuộc gọi hoặc tin nhắn lừa, sau đó dụ nạn nhân cài ứng dụng độc hại và cấp quyền, mở đường cho mã độc hoạt động.

Lộ trình tấn công: từ cuộc gọi đến giao dịch không tiếp xúc từ xa

Theo phân tích của Group-IB, quy trình tấn công thường gồm vài bước rõ ràng. Đầu tiên, kẻ gian tìm kiếm thông tin cá nhân để tạo lòng tin, sau đó gọi điện hoặc nhắn tin mạo danh nhân viên ngân hàng, điện lực… Họ dùng những lời lẽ thuyết phục—ví dụ “xác minh tài khoản” hay “hủy giao dịch”—để ép nạn nhân làm theo hướng dẫn.

Sau khi có được sự tin tưởng, kẻ tấn công yêu cầu nạn nhân cài một ứng dụng mà thực chất chứa mã độc. Khi ứng dụng được cài và cấp quyền cần thiết, phần mềm điều khiển từ xa (ví dụ SpyNote, theo ghi nhận) có thể cho phép kẻ gian giành quyền truy cập thiết bị và quan sát hoặc thao tác trên máy.

Cách mã độc khai thác NFC và cơ chế “relay” dữ liệu

Khác với hình thức lấy cắp thẻ truyền thống, phương thức mà Group-IB cảnh báo tập trung vào việc khai thác chính quá trình giao tiếp không tiếp xúc giữa thẻ và thiết bị thanh toán. Mã độc chuyên dụng có thể ghi nhận dữ liệu NFC khi nạn nhân đặt thẻ gần điện thoại theo hướng dẫn, sau đó chuyển tiếp thông tin này tới hệ thống điều khiển của kẻ tấn công.

Group-IB mô tả kỹ thuật relay NFC: kẻ gian sử dụng ít nhất hai thiết bị — một thiết bị giả làm bộ đọc để ghi nhận tín hiệu từ thẻ của nạn nhân, và một thiết bị khác thực hiện giao dịch tại điểm thanh toán. Dữ liệu được chuyển qua hạ tầng điều khiển của tội phạm mạng, cho phép cả hai thiết bị hoạt động ở hai địa điểm khác nhau mà không cần kẻ gian phải cầm trực tiếp thẻ vật lý.

Quy mô và mức độ chuyên nghiệp của các công cụ tấn công

Group-IB cho biết họ đã phát hiện hơn 54 tệp .APK liên quan tới các chiến dịch sử dụng mã độc NFC, cho thấy loại hình tấn công này đang được phát triển và phân phối một cách có tổ chức. Số lượng tệp APK là chỉ báo cho thấy hệ sinh thái tội phạm mạng không chỉ thử nghiệm đơn lẻ mà đã có nhiều biến thể và công cụ hỗ trợ.

Những quyền ứng dụng rủi ro và dấu hiệu cần cảnh giác

Một điểm quan trọng khiến nạn nhân dễ mắc bẫy là các quyền mà ứng dụng yêu cầu. Ứng dụng độc hại thường xin quyền Trợ năng (Accessibility), quyền quản trị thiết bị, quyền hiển thị lên ứng dụng khác hoặc quyền đọc tin nhắn — những quyền này có thể cho phép mã độc quan sát thao tác, tự động nhấn nút hoặc che giấu hành vi.

Ngoài ra, cách kẻ gian yêu cầu cài đặt ứng dụng cũng là dấu hiệu: họ có thể gửi file APK qua tin nhắn, email hoặc đường link ngoài cửa hàng chính thức; gọi điện ép buộc người dùng cài đặt để “xác minh” hoặc “xử lý gấp” một vấn đề tài khoản. Những yêu cầu như vậy là cảnh báo đỏ, đặc biệt khi xuất phát từ số lạ.

Hướng dẫn hành động nếu bạn nghi ngờ đã bị lừa

Nếu bạn đã cài ứng dụng theo hướng dẫn từ một người gọi lạ, cần dừng mọi thao tác liên quan tới tài khoản ngân hàng hoặc thẻ ngay lập tức. Tiếp theo, kiểm tra và thu hồi quyền của ứng dụng: đặc biệt là quyền Trợ năng, quyền đọc tin nhắn, quyền hiển thị trên ứng dụng khác và quyền quản trị thiết bị.

Nếu ứng dụng không thể gỡ bỏ theo cách thông thường, một bước thường được khuyến nghị là khởi động thiết bị ở chế độ an toàn (safe mode) để tắt các ứng dụng bên thứ ba rồi gỡ ứng dụng khả nghi. Trong trường hợp nghiêm trọng hơn, khôi phục cài đặt gốc (factory reset) có thể cần thiết để loại bỏ mã độc dai dẳng.

Với những trường hợp đã nhập thông tin thẻ hoặc đăng nhập tài khoản ngân hàng, hãy liên hệ ngay với ngân hàng qua kênh chính thức để khóa thẻ, khoá tài khoản hoặc tắt các dịch vụ thanh toán bị rủi ro. Đồng thời, đổi mật khẩu các tài khoản quan trọng trên một thiết bị khác được xác nhận là an toàn và theo dõi lịch sử giao dịch để phát hiện sớm hoạt động bất thường.

Khuyến nghị phòng ngừa cho người dùng Android

• Không cài file .APK từ nguồn không rõ: tránh cài đặt ứng dụng nhận được qua tin nhắn, email hoặc đường link lạ.
• Không làm theo hướng dẫn cài ứng dụng từ người tự xưng là nhân viên ngân hàng: nếu được yêu cầu cài để “xác minh”, “hủy giao dịch” hay “nâng cấp bảo mật”, hãy chủ động gọi lại ngân hàng theo số trên website hoặc thẻ để xác minh.
• Hạn chế cấp quyền Trợ năng và quyền quản trị thiết bị: chỉ cấp cho ứng dụng thật sự cần và đến từ nguồn tin cậy.
• Khi nghi ngờ bị tấn công, ngắt kết nối mạng và liên hệ ngân hàng, đồng thời thu thập bằng chứng như tên ứng dụng và số gọi để báo cho cơ quan chức năng hoặc đơn vị hỗ trợ an ninh mạng nếu cần.

Câu hỏi thường gặp

Mã độc NFC hoạt động khác gì so với việc đánh cắp thẻ truyền thống?

Mã độc NFC khai thác giao tiếp không tiếp xúc giữa thẻ và thiết bị thanh toán, cho phép tội phạm chuyển tiếp dữ liệu giao dịch mà không cần sao chép vật lý thẻ hoặc trực tiếp cầm thẻ nạn nhân. Đây là khác biệt chính so với phương thức gian lận truyền thống.

Quyền nào của ứng dụng dễ bị lạm dụng nhất?

Những quyền như Accessibility, quản trị thiết bị, đọc tin nhắn và hiển thị trên ứng dụng khác là các quyền có thể bị lạm dụng để quan sát thao tác người dùng và điều khiển từ xa, nên cần thận trọng khi cấp.

Nếu tôi nghi ngờ thiết bị đã bị kiểm soát, bước đầu tiên nên làm là gì?

Ngưng mọi giao dịch tài chính, thu hồi quyền ứng dụng khả nghi, khởi động thiết bị ở chế độ an toàn để gỡ ứng dụng nếu có thể, và liên hệ ngân hàng qua kênh chính thức để khóa thẻ/tài khoản. Sau đó đổi mật khẩu trên thiết bị an toàn và theo dõi lịch sử giao dịch.

Kết luận: cẩn trọng với lời yêu cầu cài app từ người lạ

Chiêu lừa dựa trên social engineering cộng với mã độc khai thác NFC cho thấy tội phạm đang tận dụng lỗ hổng con người và công nghệ để thực hiện gian lận tài chính tinh vi. Tốt nhất là luôn nghi ngờ các cuộc gọi hoặc tin nhắn yêu cầu cài ứng dụng, không cấp quyền không cần thiết và liên hệ trực tiếp với ngân hàng khi có bất kỳ yêu cầu lạ nào. Hành động nhanh — ngắt kết nối, thu hồi quyền, liên hệ ngân hàng — sẽ giúp giảm thiểu rủi ro khi nghi ngờ bị tấn công.

Với những ai muốn tìm hiểu thêm về các sản phẩm di động đang được thị trường quan tâm, có thể đọc bài phân tích chuyên sâu về POCO F9 Ultra để so sánh hiệu năng và dung lượng pin; nội dung này không liên quan đến chủ đề bảo mật nhưng hữu ích nếu bạn đang cân nhắc mua máy mới.

Để biết chi tiết về cấu hình, lựa chọn bộ nhớ và mức giá tham khảo của POCO F9 Ultra tại Việt Nam, bạn có thể đọc bài đánh giá POCO F9 Ultra: hiệu năng và pin để thấy ưu nhược và ưu đãi khi mở bán.

Nếu bạn muốn phân tích sâu về thông số kỹ thuật và những lưu ý trước khi quyết định mua POCO F9 Ultra, tham khảo bài phân tích cấu hình POCO F9 Ultra và giá để nắm rõ chip, camera và các tùy chọn bộ nhớ.

Với góc nhìn về chiến lược định vị và diễn biến giá của POCO, bài phân tích giá POCO F9 Ultra và chiến lược thương hiệu sẽ giúp bạn hiểu sự chuyển dịch từ dòng “hiệu năng giá rẻ” sang phân khúc cao hơn.